Латински-Лекција 7

Од Wikibooks
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Латински јазик

<< Лекција 6 | Лекција 8 >>


Заменки во македонскиот јазик[уреди]

Зменките се именки кои се употребуваат наместо други именки.

Постојат три категории на замнеки кои се делат по лице: 1-во, 2-ро, и 3-то.

• 1-во лице се однесува на тој што зборува, јас, ние. • 2-ро лице се однесува на тој што му се обраќаме, ти, вие (или Вие за персирање). • 3-то лице се однесува на сето останато (тој, таа, тоа, тие) .

Освен тоа заменките можат да бидат во еднина и множина. Овие се деклинираат како било која друга именка.

• јас е прво лице, еднина (само јас), ние е прво лице, множина (јас и другите). • Ти е 2-ро лице, множина (само ти), вие е 2-ро лице множина (ти и другите). • тој, таа, тоа е 3-то лице, еднина (тој/таа/тоа е едно), (може да име и повеќе).

Заменки во латинскиот јазик[уреди]

Заменки за 1-во/2-ро лице[уреди]

Таблица на заменки во сите падежи: јас, ти, ние, вие[уреди]

Падеж1-во лице, еднина2-ро лице, еднина1-во лице, множна2-ро лице множина
Номинативegoјасtuтиnоsниеvоsвие
Акузативменетебеnоsнасvоsвас
Генитив*meiмојtuiтвојnostri(nostrum)нашvestri (vestrum)ваш
Дативmihiменеtibiтебеnobisнамvobisвам
Аблативmeод менеteод тебеnobisод насvobisод вас

Нота Бене: Генитивот се користи во извесни фрази како:

  1. memor nostri, внимателно од нас
  2. pauci vestrum, малкумина од вас.

За присвојните употреби (сестра ми, твојот велосипед) во латинскиот не се употребува генитив, туку присвојни придавки:

meus, mea, meum = мој/а/е; tuus, tua, tuum = твој/а/е; suus, sua, sum = негов/нејзин/негов/нивни; noster, nostra, nostrum = наш/а/е; vester, vestra, vestrum = ваш/а/е.

Пример: Pater noster = Татко наш

Заменки од 3-то лице[уреди]

Технички, во латинскиот не постојат заменки за 3-то лице.

Придавките ги модифицираат именките и го примаат родот на именката при таа модификација. Меѓутоа, на придавките не им се нужни именки за да се менуваат (модифицираат). Именката може да се предпостави. Вака се формираат ,,заменки за 3-то лице"

Пример 1[уреди]

Машката форма на придавката ,,ille" - буквално преведена значи ,,тој (машки) предмет", но исто така може да значи и ,,тој (човек)".

Доколку нема именка од типот на: ,,човек", ,,жена", ,,нешто", ,,идеја", ,,концепт", ,,расудување" и тн. треба да се водите по контекстот на зборот.

Чести придавки кои се употребуваат како заменки од 3-то лице[уреди]

Деклинација на Ille (тој)[уреди]

            М:       Ж:       С:

ЕДНИНА:

Номинатив: ille     illa     illud       тој        таа        тоа 
 
Генитив:   illīus   illīus   illīus      негов      нејзин     негово

Датив:     illī     illī     illī        нему       нејзе      нему
Акузатив:  illum    illam    illud       него       неа        него
Аблатив:   illō     illā     illō        покрај, со, од него, нејзе, него.

МНОЖИНА:

Номинатив: illī     illae    illa        тие
Генитив:   illōrum  illārum  illōrum     нивен
Датив:     illīs    illīs    illīs       ним
  
Акузатив: illōs    illās    illa         нив
Аблатив:   illīs    illis    illīs       покрај, со, од, нив, оние 

Ille често се употребува како вид на заменка.'

Примери за употреба на Ille:[уреди]

1. ille est dominus - тој е господарот (ille како заменка) 
2. ille dominus est malus - гопсодарот е лош (ille како придавка) 
3. illam videt - тој ја гледа (или ,,таа ја гледа" - illam како заменка) 
4. illam puellam videt - тој (или таа) ја гледа девојкана (illam како придавка).

Деклинација на is, ea, id: (заменки со превод)[уреди]

            M:       Ж:       С:
Номинатив  is       ea       id        тој       таа        тоа 
Акузатив   eum      eam      id        него      неа        него 
Генитив    eius     eius     eius      негов     негова     негово 
Датив      ei       ei       ei        нему      нејзе      нему 
Аблатив    eo       ea       eo        покрај, со, од него, неа, него. 
 
Номинатив  ei       eae      ea        тие 
Акузатив   eos      eās      ea        нив
Генитив    eorum    earum    eorum     нивен, нивна, нивно 
Датив      eis,iis  eis,iis  eis,iis   ним
Аблатив    eis,iis  eis,iis  eis,iis   покрај, со, од нив 

Како и ille, така и is може да се користи како вид на заменка.

Примери за употреба на Is[уреди]

1. is est dominus - тој е господарот (is as pronoun) 
2. is dominus est malus - оној господар е лош (is е придавка) 
3. eam videt - тој ја гледа (или ,,таа ја гледа" - eam е заменка) 
4. eam puellam videt - тој (или таа) ја гледа девојкана (eam е придавка).

Деклинација на менливите заменки qui, quae, quod: (кој, која, кое)[уреди]

            M:        F:       N:
Номинатив  quī       quae     quod     кој       која        кое
Акузатив   quem      quam     quod     кој       која        кој 
Генитив    cuīus     cuīus    cuīus    чиј       чија        чие
Датив      cuī       cuī      cuī      кому      на која     кому
Аблатив    quō       quā      quō      покрај, со, од кој/а/е. 
 
Номинатив  qui       quae     qua      кои
Акузатив   quōs      quās     qua      кои       
Генитив    quōrum   quārum   quōrum    чии 
Датив      quibus/quīs                 на кои 
Аблатив    quibus/quīs                 покрај, со, од кои 

Истите форми се употребуваат и за поставување на прашања, со следниве исклучоци:

ПадежЕднина
Номинативquis?, quis?,quid?, кој?, која, кое?
Акузатив quem?, quam?, quid? на која? кому?


Примери за употреба на менливи заменки[уреди]

1. virum videt qui servum habet: Го гледа човекот кој има роб.
2. ille est vir cuius servus est malus: Тоа е човекот чиј роб е лош.
3. quis eum videt? Кој го гледа?

Деклинација на hic, haec, hoc (овој, оваа, ова)[уреди]

            M:       F:       N:
Nominative hic      haec     hoc       овој    оваа    ова    
Accusative hunc     hanc     hoc        
Genitive   huius    huius    huius      
Dative     huic     huic     huic        
Ablative   hōc      hāc      hōc         
 
Nominative hī       hae      haec      овие  
Accusative hās      hās      haec          
Genitive   hōrum    hārum    hōrum      
Dative     hīs      hīs      hīs       
Ablative   hīs      hīs      hīs        

Н.Б. Hic како прилог значи ,,овде". Н.Б. Hic исто така се употребува како заменка.

Пример за употреба на Hic[уреди]

hic servus, non ille, est malus: Овој роб, а не оној, е лош.

Вежби[уреди]

Преведете соодветно на ЛАТИНСКИ:

  1. Нему
  2. Нејзе
  3. За неа
  4. За него
  5. Нему (с.)
  6. Јас
  7. Вие
  8. Ти
  9. Ваш
  10. Негов
  11. Ние
  12. Твој
  13. во него
  14. во неа

Преведете соодветно на МАКЕДОНСКИ:

  1. meus
  2. mei
  3. ille
  4. illud
  5. huic
  6. hi
  7. hoc
  8. nos
  9. nostri
  10. vos
  11. vestrum


<< Лекција 6 | Лекција 8 >>