Латински-Лекција 5
Од Wikibooks
Содржина |
[уреди] Таблици на именки
| 1-ва деклинација | ||
| ЕДНИНА | МНОЖИНА | |
| номинатив | puell-a | puell-ae |
| генитив | puell-ae | puell-arum |
| акузатив | puell-am | puell-as |
| датив | puell-ae | puell-is |
| 2-ра declension | ||||||
| -us | -um (среден род) | -r | ||||
| ЕДНИНА | МНОЖИНА | ЕДНИНА | МНОЖИНА | ЕДНИНА | МНОЖИНА | |
| номинатив | serv-us | serv-i | bell-um | bell-a | puer | puer-i |
| генитив | serv-i | serv-orum | bell-i | bell-orum | puer-i | puer-orum |
| акузатив | serv-um | serv-os | bell-um | bell-a | puer-um | puer-os |
| датив | serv-o | serv-is | bell-o | bell-is | puer-o | puer-is |
[уреди] Падеж: Генитив
Падежот генитив е описен падеж и ги опишува следниве особини на опишаната именка:
• Сопственост, на пр. Маркусовиот пес (Canis Marci)
• Потекло, на пр. Маркус од Рим (Marcus Romae)
• Однос, на пр. Работа на убавина (Res pulchrae)
• Квантитет, Литар вода
• Квалитет e.g. Ден на гнев (Dies irae)
[уреди] Примери на латински
| Латински | Македонски | ||||||
| canis | pueri mali | est | bonus | Песот | на лошото момче | е | добар |
| номинативна именка | генитив | глагол | ниминативна придавка | номинативна именка | генитив | глагол | номинативна придавка |
| Латински | Македонски | ||||||
| canis | puerorum malorum | est | bonus | Песот | на лошите момчиња | е | добар |
| номинативна именка | генитив (множина) | глагол | номинативна придавка | номинативна именка | генитив | глагол | номинативна придавка |
[уреди] Вежба 6
Покажете го генитивот:
- Флавиевиот пес е добар.
- Ахилова петица.
- Mater Flaviae est domina.
Придавките кои опишуваат генитивна именка мораат да имаат генитивни наставки соодветни по број и род.
[уреди] Падеж: Датив
Падежот датив, исто така познат како падеж на индиректниот предмет назначува:
• За кого или за тоа, на пр. Го направив автомобилов за него
• На кого или на него, на пр. Му го дадов автомобилот нему
• Чиј (Присвоен датив)
• Предикативен датив (во подоцнежните лекции).
[уреди] Пример 1
Приказ: датив во употреба
| Тој | ја направи | масата | за | неговиот пријател |
| номинативна именка | глагол | акузатив | дативен предлог | dative |
,,тој" е во номинатив, ја ,,направи" е глагол, ,,масата" е акузатив, ,,за" е предлогот кој укажува на датив^, ,,неговиот пријател" е датив.
^ За може да се употреби и во други конструкции. За да утврдите дали се работи за датив, анализирајте го значењето на реченицата (видете Пример 3). Искуството ќе ви помогне брзо да го воочите падежот на именката во реченицата без многу напор.
[уреди] Вежба 8: Преведете на македонски
- Cenam donat amicis.
- Haec dies anni est calor.
[уреди] Римски цифри
Римјаните не ги користеле индо-арапските цифри кои ние ги користиме денес. Тие користеле посебен нумерички систем. Но и денес ние го користиме овој систем.
| Римска цифра | Латински имиња на цифрите | Македонски | Индо-арапски цифри | Шпански | Француски | Италијански |
|---|---|---|---|---|---|---|
| I | unus -a -um | еден | 1 | uno | un | uno |
| II | duo -ae | два | 2 | dos | deux | due |
| III | tres, tria | три | 3 | tres | trois | trei |
| IV | quattor | четири | 4 | cuatro | quatre | quattro |
| V | quinque | пет | 5 | cinco | cinq | cinque |
| VI | sex | шест | 6 | seis | six | sei |
| VII | septem | седум | 7 | siete | sept | siete |
| VIII | octo | осум | 8 | ocho | huit | octo |
| IX | novem | девет | 9 | nueve | neuf | nove |
| X | decem | десет | 10 | diez | dix | dieci |
| XV | quindecim | петнаесет | 15 | quince | quinze | quindici |
| XX | viginti | дваесет | 20 | veinte | vingt | venti |
| XXV | viginti quinque | дваесет и пет | 25 | veinticinco | vingt-cinq | venticinque |
| L | quinquaginta | педесет | 50 | cincuenta | cinquante | cinquanta |
| C | centum | сто | 100 | cien | cent | cento |
| D | quingenti, -ae, -a | петсто | 500 | quinientos | cinq-cents | cinquecento |
| M | mille | илјада | 1000 | mil | mille | mille |
