Латински-Лекција 4
Од Wikibooks
Содржина |
[уреди] Таблици за деклинација на именки
| 1-ва деклинација | ||
| ЕДНИНА | МНОЖИНА | |
| номинатив | puell-a | puell-ae |
| акузатив | puell-am | puell-as |
| 2-ра деклинација | ||||||||
| Машки | Машки | Машки | Среден | |||||
| ЕДНИНА | МНОЖИНА | ЕДНИНА | МНОЖИНА | ЕДНИНА | МНОЖИНА | ЕДНИНА | МНОЖИНА | |
| номинатив | serv-us | serv-i | puer | puer-i | ager | agr-i | bell-um | bell-a |
| акузатив | serv-um | serv-os | puer-um | puer-os | agr-um | agr-os | bell-um | bell-a |
| Нота Бене: Зборот puer ги користи истите наставки како и сите именки од 2ра деклинација, машки род, освен што ја испушта наставката -us во номинатив. Ager, именка од 2-ра деклинација што значи ,,поле" нема наставка во номинатив како puer и го испушта ,,e"-то во сите падежи освен номинатив (видете во таблицата)
'Запомнете ја проширенава таблица.' |
||||||||
[уреди] Вежба 2
Ставете ги во акузативна еднина:
- lud-us
- magn-us
- triclini-um
- bell-um
- puell-a
- serv-us
- ager
Ставете ги во акузативна множина:
- lud-us
- magn-us
- triclini-um
- bell-um
- puell-a
- serv-us
- ager
Ставете ги во номинативна еднина:
- bon-i
- bell-a
- triclini-a
- puell-am
- agr-os
- serv-os
- puell-ae
[уреди] Граматика: Акузатив
Како што видовме во предходната лекција, глаголот ,,esse" (да се биде) обично е во номинатив, бидејќи зборот по него е комплиментарен. Најголемиот број на другите глаголи се во акузатив.
Во една реченица, акузативот одговара на прашањето ,,што" (директен предмет).
На пример: Девојката ја продаде кутијата.
Што продаде девојката? Кутијата. Тука, кутијатае директен предмет, и кога ќе ја преведме на латински:
Puella vendet cistam.
Cistam, тука е во акузатив, бидејќи е директен предмет.
Кога придавката опишува именка истата е во акузатив и мора да се сложи по број, падежи род со неа.
[уреди] Примери за придавки - сложување со номинатив и акузатив
Кратенки: НОМ = номинатив, АКУ = акузатив, Ед. = еднина, Мн. = множина, м. = машки род, ж. = женски род
| Латински | Македонски | Преглед |
|---|---|---|
| bon-us lud-us | Доброто училиште | (НОМ Ед. м.) |
| bon-um lud-um | Доброто училиште | (АКУ Ед. м.) |
| bon-i lud-i | Добрите училишта | (НОМ Мн. м.) |
| bon-os lud-os | Добрите училишта | (АКУ Мн. м.) |
| bon-us puer | Доброто момче | (НОМ Ед. м.) |
| bon-i puer-i | Добрите момчиња | (НОМ Мн. м.) |
| bon-os puer-os | Добрите момчиња | (АКУ Мн. м.) |
| bon-um puer-um | Доброто момче | (АКУ Ед. м.) |
| bon-a puell-a | Добрата девојка | (НОМ Ед. ж.) |
| bon-am puell-am | Добрата девојка | (АКУ Ед. ж.) |
| bon-ae puell-ae | Добрите девојки | (НОМ Мн. ж.) |
| bon-as puell-as | Добрите девојки | (АКУ Мн. ж.) |
| bon-us poet-a | Добриот поет | (НОМ Ед. м.) |
| bon-i poet-ae | Добрите поети | (НОМ Мн. м.) |
| bon-os poet-as | Добрите поети | (АКУ Мн. м.) |
| bon-um poet-am | Добриот поет | (АКУ Ед. м.) |
[уреди] Вежба 3
Утврдете дали придавката се сложува со именката во сите три категории: падеж, род и број.
| Прашања: | Дали се сложува? |
|---|---|
| 1. magn-us agr-os | Точно/Грешно |
| 2. magn-a puella | Точно/Грешно |
| 3. poet-a bon-us | Точно/Грешно |
| 4. magn-um serv-um | Точно/Грешно |
| 5. poet-ae magn-ae | Точно/Грешно |
| 6. bell-a magn-a | Точно/Грешно |
[уреди] Граматика: Употреба на акузативот
| Вокабулар за лекцијава | |
|---|---|
| Латински | Македонски |
| puell-a ж. | девојка |
| puer м. | момче |
| bell-um с. (2-ра декл.) | војна |
| ad с. | кон |
| culin-um ж. (2-ра декл.) | кујна |
| libr-um ж. (2-ра декл.) | книга |
| (puer) ama-t | (the boy) љуби |
| (puer) curri-t | (the boy) трча |
| (puer) porta-t | (the boy) носи |
| (puer) specta-t | (the boy) гледа |
| (puer) dat | (the boy) дава |
| fuisse fui fuisti (puer) fuit fuimus fuistis fuerunt |
да се има бидувано Јас бев ти беше (момчето) беше ние бевме вие бевте тие беа |
| Нота Бене: ,,fuisse" и сите негови форми (минато време од ,,esse"), се однесуваат исто како да се во сегашно време. | |
Новопредставените глаголи, ama-t, curri-t, и porta-t се во акузатив бидејќи се ,,предмет". Кога користите речник секој глагол стои во акузатив, а не во номинатив, доколку не е нагласено поинаку.
[уреди] Граматичко објаснение со помош на македонски реченици
| Граматичко објаснение 1 | |||
| Македонски: | Момчето | гледа | телевизија. |
| Објаснение: | НОМИНАТИВ | ГЛАГОЛ | АКУЗАТИВ |
| Граматичко објаснение 2 | |||
| Македонски: | Девојката | готви | ручек. |
| Објаснение: | НОМИНАТИВ | ГЛАГОЛ | АКУЗАТИВ |
| Граматичко објаснение 3 | ||||
| Македонски: | Тој што | бега, | заслужува | гилотина. |
| Објаснение: | НОМИНАТИВ | ГЛАГОЛ | ГЛАГОЛ | АКУЗАТИВ |
[уреди] Вежба 4: Пронајдете ги номинативот и акузативот
Најдете ги номинативот и акузативот (ако ги има) во секоја реченица.
- Момчето е добро.
- Девојката готви ручек.
- Момчето ја дава книгата.
- Детето игра спорт.
- Кого го засега.
- Кон кујната трчам.
- Јас ја јадам пицата.
Во следниве реченици, најдете ги акузативот и номинативот. Потоа преведете.
- puer est bonus.
- puella puerum amat..
- puer librum dat.
- filius virum spectat.
- ad culinam currit.
