Латински-Лекција 6

Од Wikibooks

1-ва деклинација
	ЕДНИНА	МНОЖИНА
номинатив	puell-a	puell-ae
акузатив	puell-am	puell-as
генитив	puell-ae	puell-arum
датив	puell-ae	puell-is
аблатив	puell-ā	puell-is

2-ра деклинација
	-us		-um (среден род)		-r
	ЕДНИНА	МНОЖИНА	ЕДНИНА	МНОЖИНА	ЕДНИНА	МНОЖИНА
номинатив	serv-us	serv-i	bell-um	bell-a	puer	puer-i
акузатив	serv-um	serv-os	bell-um	bell-a	puer-um	puer-os
генитив	serv-i	serv-orum	bell-i	bell-orum	puer-i	puer-orum
датив	serv-o	serv-is	bell-o	bell-is	puer-o	puer-is
аблатив	serv-o	serv-is	bell-o	bell-is	puer-o	puer-is

Содржина

1 Падеж: Аблатив
2 Граматика - дел петти: Моќта на аблативот
3 Пример--за разнообразност
4 Пример 2
5 Пример 3
6 Граматика - дел шести: именки од 3-та, 4-та и 5-та деклинација
7 Вежби
- 7.1 Вежба 1
- 7.2 Вежба 2

[уреди] Падеж: Аблатив

Употреби на аблативот:

1. Инструментален аблатив: за причинител; орудие; сторител; цена; предмет

2. Локативен аблатив: за (во кој) поглед; разлика; начин; услов; особина; време (кога); место (каде); од кого.

3. Обичен аблатив: за од каде; одделување; потекло; нешто што се споредува.

За разните употреби на аблативот ќе зборуваме благовремено. За преглед на сите форми на аблативот консултирајте го Прилогот.

[уреди] Граматика - дел петти: Моќта на аблативот

Аблативот генерално служи за временско и/или просторно лоцирање (т.е. кога и каде). Исто така служи за да укаже на начинот на стингување некаде, апстракто или конкретно.

Вежба:

Како би ја превеле реченицата: Јас ја обликувам сликата по пат на ткаење.

Помош: Не би можеле--и не би требало-- да користите генитив. Падежот за кој што зборуваме сега би требало да се искористи насамо за оваа цел.

Јас ја имам мојата мудрост (sapientiam) по пат на мојот учител.

[уреди] Пример--за разнообразност

Јас ќе пристигнам на петтиот час.

,,на петтиот час" укажува временска локација. ,,Петтиот час" не прпаѓа тука. МОжете да кажете ,,Јас ќе пристигнам" како посебна реченица. Аблативот ни укажува на тоа дека концептот на кој аблативот се однесува (петтиот час) е вон, и различен од (акузативниот) директен предмет или (номинативниот) подмет.

[уреди] Пример 2

Јас сум дома.

,,Дома" ја објаснува позицијата на ,,јас" и затоа е во аблатив.

Латинскиот има свој начин на работење со предлози зависно од именките и нивниот падеж во реченицата, вклучувајќи го многуобразното ,,in", кое може да значи многу разни нешта во зависност од падежот на предметот.

Еве неколку предлози кои стојат во аблатив:

Латински	Македонски
in*	во, на
ab	од

Кога ,,in" и предходи на аблативна именка значи ,,во" или ,,на", додека кога и предходи на акузативна именка значи ,,внатре, во".

[уреди] Пример 3

Servus est ad agris Сулгата е крај полињата.

Забелешка: Ager мора да има аблативна наставка за да соодветствува со предлогот што му предходи, кој и да е. (Ager и campus денес се преведуваат како ,,поле". Agris е аблативна множина.)

[уреди] Граматика - дел шести: именки од 3-та, 4-та и 5-та деклинација

Именките од овие делкинации се потешки за манипулација бидејќи имаат номинативна и акузативна множина истовремено, како и дативна и аблативна множина истовремено. За разликување на падежите, морате да користите едноставен клуч: контекст. Тој ќе ви го покаже нивногто значење.

[уреди] 3-та деклинација машки или женски род (секој збор има предодреден род): regis

Именки од 3-тата деклинација (како именката од 2-ра деклинација ,,ager") имаат две основи: основа во номинатив и вокатив еднна и основа за сите други падежи. Двете основи мораат да се запамтат за секоја именка. Женските и машките форми се исти.

3-та деклинација	Еднина	Множина
номинатив	rex	reg-es
акузатив	reg-em	reg-es
генитив	reg-is	reg-um
dative	reg-i	reg-ibus
аблатив	reg-e	reg-ibus

[уреди] 3-та деклинација среден род: mare

3-та деклинација, среден род	Еднина	Множина
номинатив*	mare	mar-ia
акузатив	mare	mar-ia
генитив	mar-is	mar-ium
датив	mar-i	mar-ibus
аблатив	mar-i	mar-ibus

[уреди] 4-та деклинација машки/женски род (секој збор има предодреден род): gradus

4-та деклинација	Еднина	Множина
номинатив	grad-us	grad-us
акузатив	grad-um	grad-us
генитив	grad-us	grad-uum
датив	grad-ui	grad-ibus
аблатив	grad-u	grad-ibus

[уреди] 4-та деклинација среден род: cornu

4-та деклинација, среден род	Еднина	Множина
номинатив	corn-u	corn-a
вокатив	corn-u
акузатив	corn-u	corn-a
генитив	corn-us	corn-uum
датив	corn-ui	corn-ibus
аблатив	corn-u	corn-ibus

[уреди] 5-та деклинација машки/женски род (секој збор има предодреден род): res

5-та деклинација Женски/Машки род	Еднина	Множина
номинатив	r-es	r-es
вокатив	r-es
акузатив	r-em	r-es
генитив	r-ei	r-erum
датив	r-ei	r-ebus
аблатив	r-e	r-ebus

[уреди] Вежби

[уреди] Вежба 1

Преведете го следново:

Вокабулар:

ambulo, одам; vocat, (номинатив) вика; delecto, сакам; occidere, убива; mortuit, (номинатив) умре.

Hodie, ad casam mei amici ambulo. Meus amicus ipse 'Marcus' vocat. Delecto occidere eum. Ita, mortuit.

[уреди] Вежба 2