Словачки јазик/Азбука
Азбука
[уреди]Словачката азбука (abeceda) има 46 букви, што ја прави најдолга азбука во словенските јазици. Азбуката е латинична. Карактеристично е што над некои букви се пишуваат дијакритични знаци, кои го менуваат изговорот на буквата. Една буква обично означува еден глас.
За полесно изучување ќе ги поделиме буквите во три групи:
- „едноставни букви“ кои имаат еквивалентна буква во македонската азбука
- букви кои се составени од две букви
- букви кои содржат дијакритички знаци.
„Едноставни букви“
[уреди]Овие букви имаат еквивалент во македонската азбука. Такви се:
| Буква | Македонски еквивалент |
Пример | Превод |
|---|---|---|---|
| a | а | ahoj | здраво |
| b | б | babka | баба |
| c | ц | cena | цена |
| d | д | dom | куќа |
| e | е | euro | евро |
| f | ф | fontána | фонтана |
| g | г | gitara | гитара |
| h | х | hrdina | херој |
| i | и | ihla | игла |
| j | ј | jablko | јаболко |
| k | к | kniha | книга |
| l | л | les | шума |
| m | м | mesto | град |
| n | н | noha | нога |
| o | о | oko | око |
| p | п | pomoc | помош |
| r | р | rodina | семејство |
| s | с | stolička | столица |
| t | т | telo | тело |
| u | у | ruka | рака |
| v | в | voda | вода |
| y | и | ryba | риба |
| z | з | zelenina | зеленчук |
Буквите w, x и q се јавуваат само кај мал број на зборови од странско потекло:
| Буква | Македонски еквивалент |
Пример | Превод |
|---|---|---|---|
| w | в | watt | ват |
| x | кс | taxi | такси |
| q | кв | squash | сквош |
Букви составени од две букви
[уреди]Овие букви иако се составени од две букви, во словачката азбука се сметаат како единечни букви. Такви се:
| Буква | Македонски еквивалент |
Пример | Превод |
|---|---|---|---|
| dz | ѕ | mosadz | месинг |
| dž | џ | džem | џем |
| ch | х | chlieb | леб |
Букви со дијакритични знаци
[уреди]Постојат четири знаци кои може да се најдат над некои букви.
Знак за издолжување
[уреди]Знакот за издолжување (dĺžeň) се пишува како коса црта над буквата, која се изговара подолго.
| Буква | Македонски еквивалент |
Пример | Превод |
|---|---|---|---|
| á | долго а | ráno | утро |
| é | долго е | pekné | убаво |
| í | долго и | číslo | број |
| ó | долго о | móda | мода |
| ú | долго у | útok | напад |
| ý | долго и | bývať | живее |
| ŕ | долго р | vŕba | врба |
| ĺ | долго л | stĺp | столб |
Знак за омекнување
[уреди]Знакот за омекнување (mäkčeň) се пишува како квака или апостроф кај некои букви.
| Буква | Македонски еквивалент |
Пример | Превод |
|---|---|---|---|
| č | ч | čokoláda | чоколадо |
| ň | њ | skriňa | плакар |
| š | ш | šport | спорт |
| ž | ж | život | живот |
| ď | ѓ | ďakujem | благодарам |
| ť | ќ | ťava | камила |
| ľ | љ | ľad | мраз |
Двојбодка
[уреди]Две точки (dvojbodka) може да се најде само над буквата а, и се изговара како кратко е.
| Буква | Македонски еквивалент |
Пример | Превод |
|---|---|---|---|
| ä | кратко е | mäso | месо |
Вокањ
[уреди]Се пишува само над буквата о, и се изговара како уо.
| Буква | Македонски еквивалент |
Пример | Превод |
|---|---|---|---|
| ô | уо | stôl | маса |
Изговор
[уреди]Во принцип во словачкиот јазик важи правилото: Читај како што пишуваш, и обратно. Еден главен исклучок од ова правило е тоа што групите de, te, ne и di, ti, ni се читаат како да имаат знак за омекнување: ďe, ťe, ňe, ďi, ťi, ňi (иако никогаш не би ги напишале вака). Така, на пр. се пишува nedeľa, а се изговара ňeďeľa.
Исто така, буквата v се чита како 'у кога се наѓа на крајот на зборот (krv, domov) и кога се наоѓа помеѓу самогласка и согласка (pravda, polievka).
Акцентот се паѓа на првиот слог од зборот.